Στο άκουσμα της λέξης εκκλησιαστικό όργανο, το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα στους μεγαλόπρεπους ναούς της Δύσης και στον επιβλητικό ήχο που παράγει το τελειότερο ίσως μουσικό-τεχνολογικό κατασκεύασμα όλων των εποχών. Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι ο επιβλητικός αυτός ήχος που αποτελεί επί αιώνες αναπόσπαστο μέρος της θρησκευτικής τελετουργίας της Δυτικής Εκκλησίας, έχει ρίζες ελληνικές;

Πραγματικά αυτό που σήμερα ονομάζεται εκκλησιαστικό όργανο -και είναι το παλαιότερο από τα πληκτροφόρα όργανα- είναι εφεύρεση του Έλληνα μηχανικού Κτησίβιου. Η ιστορία του αρχίζει τον 3ο αιώνα π.Χ. και το αρχικό του όνομα ήταν ύδραυλις καθώς η παραγωγή και κίνηση του αέρα μέσα στους αυλούς επιτυγχανόταν μέσω υδραυλικού μηχανισμού.

Από τότε μέχρι σήμερα, η εξέλιξη του εκκλησιαστικού οργάνου από τεχνικής απόψεως υπήρξε αλματώδης. Οι αυλοί του οργάνου ηχούν πλέον με την βοήθεια του ηλεκτρισμού και όχι με την χειρονακτική εργασία των αφανών ηρώων.

Των ανθρώπων εκείνων δηλαδή που ανεβοκατέβαζαν τα φυσερά για να παραχθεί αέρας και έτσι να μπορέσει ο οργανίστας να επιδείξει την δεξιοτεχνία του στα πλήκτρα! Φτάσαμε λοιπόν σήμερα στο σημείο να αποτελεί το εκκλησιαστικό όργανο το τελειότερο πολυφωνικό μουσικό όργανο. Οι δυνατότητες του πλησιάζουν αυτές μιας συμφωνικής ορχήστρας όσο αφορά στα ηχοχρώματα αλλά και στα εκφραστικά μέσα που διαθέτει. Και να σκεφτεί κανείς ότι γι’ αυτό χρειάζεται μόνο ένας εκτελεστής που καλείται να παίξει με τα χέρια και τα πόδια!
Το ρεπερτόριο του εκκλησιαστικού οργάνου εκτείνεται σε διάστημα μισής χιλιετίας και οι μουσικόφιλοι μπορούν να απολαμβάνουν μια μεγάλη ποικιλία συνθέσεων και όχι μόνο έργα του Μπαχ, με τα οποία το εκκλησιαστικό όργανο έχει καθιερωθεί στην συνείδηση των περισσοτέρων. Η εποχή άλλωστε που η διάσημη Τοκκάτα και Φούγκα σε ρε ελάσσονα του Μπαχ επένδυε βουβές ταινίες τρόμου έχει περάσει. Ο όρος δε ‘εκκλησιαστικό’ είναι παραπλανητικός καθώς το εκκλησιαστικό όργανο δεν περιορίζεται μόνο στην χρήση του στο τελετουργικό μέρος της Δυτικής εκκλησίας. Από τον Λίστ και τον Μπράμς μέχρι τον Φράνκ και τον Μεσσιάν, από την ιταλική και ισπανική μουσική μέχρι την αγγλική και ολλανδική, όλοι οι μεγάλοι κλασικοί και σύγχρονοι συνθέτες, Έλληνες και ξένοι έχουν γράψει έργα για το εκκλησιαστικό όργανο.